W niedzielę 1 października w naszych kościołach rozpoczyna się szczególny czas, czas uroczystych nabożeństw różańcowych. Warto więc przy tej okazji zastanowić się, co to takiego różaniec i jaka jest jego geneza.
Próbowałem dotrzeć do pochodzenia nazwy „różaniec”. Okazało się, że przez długie lata wysuwano wiele hipotez. Jedną z najbardziej prawdopodobnych jest ta, że swoją nazwę różaniec zawdzięcza tzw.
w średniowieczu Marienminne i nacechowanej nią poezji maryjnej. Róża była w średniowieczu ulubionym symbolem Matki Bożej. Nazwę różaniec wyjaśnia też rozpowszechniony w kilku krajach Zachodu zwyczaj używania tego słowa na określenie pewnego ważnego składnika średniowiecznego stroju lub ozdoby: wieńca nakładanego na głowę. W XIII wieku ten świecki zwyczaj przeniesiono w sferę kultu maryjnego. Istnieje też legenda – „O mnichu i wieńcu róż” lub też
„O wieńcu róż dla Maryi” – która głosi, że pewien mnich miał w swoim zwyczaju splatać Najświętszej Dziewicy Maryi Pannie wieniec z róż, by przyozdobić nim jej figurkę. Pewnego razu został pouczony
w widzeniu, że Maryja bardziej radowałaby się innym wieńcem z róż, mianowicie powtarzaną pięćdziesiąt razy modlitwą Ave Maria (różańcem). Te modlitwy stawałyby się w dłoniach Matki Bożej różami, z których splatałaby sobie najpiękniejszy wieniec.
Z pewnością na powstanie modlitwy różańcowej miał wpływ odmawiania przez mnichów Psałterza. Pamiętajmy jednak, że
w czasach średniowiecza tylko nieliczni posiadali takowe rękopisy,
a i nieliczni byli w stanie zrozumieć ich łacińskie wersje. Pozostali, co najmniej od X w. mieli zwyczaj odmawiać w miejsce Psalmów odpowiednią liczbę „Ojcze nasz”, lub później, od XI w. także „Zdrowaś Maryjo”. Pierwsze odnalezione ślady powtarzania modlitwy „Zdrowaś Maryjo” pochodzą z początków IX w., ale już w XIII w. powszechne stało się powiązanie tej modlitwy z „Ojcze nasz”.
Od XIV w. zaczęto dodawać do Ave imię Jezus oraz końcowe Amen. W ten sposób „Zdrowaś Maryjo” stało się we właściwym sensie modlitwą do Jezusa, gdyż zostało związane z kultem Imienia Jezus. Konkretna forma tej modlitwy z medytowaniem poszczególnych tajemnic rozwinęła się na początku XV w. w trewirskim klasztorze kartuzów św. Albana. Natomiast w 1573 roku papież Grzegorz XIII ustanowił na pierwszą niedzielę października uroczystość różańcową.
Różaniec jest modlitwą ewangeliczną, której struktura i treść tajemnic mają korzenie biblijne. Z tej ewangelicznej struktury wynika chrystocentryzm różańca, gdyż celem modlitwy pozostaje akt wiary w Jezusa Chrystusa, przeżyty z Maryją, która jest „matką członków Chrystusowych”. W pewien sposób Kościół patrzy na życie
i działanie Jezusa z perspektywy Maryi.
Błogosławiony Jan Paweł II w swoich naukach głosił: „Rozważając bowiem tajemnice różańcowe patrzymy na misterium życia, męki, śmierć i zmartwychwstanie Pana jej oczyma. Przeżywamy je tak, jak ona w swym sercu matczynym je przeżywała. Ona zawsze u boku syna jest równocześnie obecna pośród naszych codziennych spraw”.
Adam Szewczyk
| < Poprzedni | Dalej > |
|---|
